تعریف:

عبارت است از وجود وریدهای عریض و گشاد و پیچ خورده در شبکه پامپینیفرم وریدهای اسکروتوم(کیسه بیضه)

این عارضه شایعترین علت قابل تصحیح ناباروری مردان می باشد .واریکوسل خاص دوران بلوغ است و بندرت در پسر بچه های کمتر از ۱۰ سال یافت میشود.

شیوع:

واریکوسل در ۱۵% مردان جوان سالم وجود دارد. در ۴۰% افرادی که جهت بررسی ناباروری به کلینیک مراجعه میکنند واریکوسل یافت میشود و در کسانی که دچار ناباروری ثانویه شده اند این میزان به ۷۰ % می رسد.

در کمتر از ۱۰%مردان سالم واریکوسل دوطرفه است(کیسه بیضه سمت چپ و کیسه بیضه سمت راست) ولی در مردان نابارور این میزان در حدود ۲۰% می باشد. در اکثر موارد واریکوسل فقط در سمت چپ وجود دارد و کمتر از ۱۰% موارد واریکوسل فقط در سمت راست مشاهده میشود.

علت این امر طولانی تر بودن ورید اسپرماتیک داخلی در سمت چپ و زاویه عمودی تخلیه آن به ورید کلیوی سمت چپ میباشد. در حالی که ورید سمت راست با زاویه حاده به ورید اجوف تحتانی تخلیه میگردد. از این رو در حالت ایستاده فشار وریدی بالاتری به وریدهای اسکروتوم سمت چپ منتقل میشود.

اهمیت بالینی:

اثر مخرب واریکوسل بر روی اسپرماتوژنز در مطالعات متعدد انسانی و حیوانی به اثبات رسیده است. واریکوسل ممکن است منجر به آتروفی بیضه گردد و درمان واریکوسل در نوجوانان می تواند باعث بهبود آتروفی و رشد بیضه شود.

بررسی بالینی:

بررسی بیمار با واریکوسل احتیاج به سابقه طبی و باروری، معاینه فیزیکی و حداقل دو آنالیز سیمن دارد.

معاینه فیزیکی بایستی  هم در حالت دراز کشیده و هم در حالت ایستاده انجام گردد. واریکوسل قابل لمس شبیه “کیسه ای از کرم“تظاهر میکند که در حالت دراز کشیده برطرف میشود یا به صورت چشمگیری کاهش اندازه پیدا میکند.در صورتی که واریکوسل قابل لمس  نباشد ،میتوان  اسکروتوم را در حال انجام مانور والسالوا  معاینه نمود. فقط ارتباط واریکوسل های قابل لمس با ناباروری اثبات شده است.

اندیکاسیونهای درمان واریکوسل:

در صورتی باید اقدام به درمان نمود که زوج مورد بررسی واجد تمامی موارد ذیل باشند:

۱-      واریکوسل در معاینه بالینی قابل لمس باشد

۲-      زوج دچار ناباروری باشند

۳-      همسر واجد باروری طبیعی بوده یا دلیل قابل رفع ناباروری داشته باشد

۴-      مرد پارامتر غیر طبیعی در آزمایش سیمن داشته باشد و یا نتایج تستهای فانکشنال اسپرم مختل باشد.

درمان واریکوسل در ناباروریهای با آنالیز سیمن نرمال یا واریکوسل ساب کلینیکال اندیکاسیون ندارد . در مردان جوانی که واریکوسل قابل لمس و آنالیز سیمن آنرمال دارند ، حتی در صورتیکه در همان زمان قصد باروری نداشته باشند ، درمان واریکوسل اندیکاسیون دارد . نوجوانان مبتلا به واریکوسل و آنالیز سیمن نرمال ممکن است در معرض ابتلا به اختلال عملکرد پیش رونده اسپرم باشند . این افراد بایستی با آنالیز سیمن سالانه یا هر یک سال در میان تحت نظر قرار گیرند و به محض ملاحظه اختلال در اسپرماتوژنز درمان شوند. در سنین پایینتر در صورت وجود واریکوسل و کاهش سایز بیضه یک یا دو طرفه بایستی درمان واریکوسل صورت گیرد. در صورتیکه سایز بیضه کاهش نیافته باشد میتوان فرد را تحت نظر قرار داد و با اندازه گیری سالانه حجم بیضه ودر صورت امکان آنالیز اسپرم فرد را پیگیری کرد. در صورت مشاهده نشانه های غیر نرمالی سیمن بایستی درمان شروع شود.

افتراق واریکوسل ازنظر شدت بیماری:

بیماری واریکوسل ازنظر شدت به ۳ درجه تقسیم بندی می گردد. در نوع درجه ۱ اتساع عروق فقط حین فشار شکمی در لمس توسط پزشک قابل لمس، و تشخیص می باشد. در نوع درجه ۲ با فشار شکمی، اتساع عروق، قابل مشاهده می گردد. و در نوع درجه ۳ حتی بدون فشار شکمی، اتساع عروق، درحالت ایستاده قابل مشاهده می باشد. نوع درجه ۳ آن ازنظر قانون خدمت سربازی در ایران معافیت دائم و انواع درجه ۱ و ۲ معافیت از رزم خواهد داشت.

درمان واریکوسل :

دو روش کلی درمان برای واریکوسل وجود دارد، جراحی و آمبولیزاسیون پرکوتانه .

درمان جراحی : پزشکان متبحر از طریق برش اینگوینال جراحی را انجام می دهند . از روش لاپاروسکوپی نیز برای درمان واریکوسل استفاده شده است . در این روش احتمالا هر چند ناشایع عوارضی نظیر آسیب روده و آسیب مثانه وجود دارد .

آمبولیزاسیون پرکوتانه : از طریق آمبولیزه کردن ورید یا وریدهای اسپرماتیک داخلی واجد ریفلاکس انجام می شود ، هیچکدام از این دو روش در بهبود و ضعیت باروری بر دیگری برتری ندارند.

آمبولیزاسیون: در این روش از درد پس از عمل جراحی کاسته می شود ولی به متخصصین بسیار ماهر و دستگاههای بسیار پیشرفته نیاز میباشد، بعلاوه در تعدادی از بیماران دسترسی به عروق اسپرماتیک داخلی به دلایل تکنیکال ممکن نیست و مجبور خواهیم بود که درمان را به درمان جراحی تغییر دهیم .

نتایج درمان واریکوسل:

جراحی بطور موثری واریکوسل را در بیش از ۹۵% از بیماران درمان میکند.  نتایج درمان آمبولیزاسیون بستگی به تجربه و تبحر متخصص رادیولوژیست دارد . اکثر گزارشها مبنی بر بهبود کیفیت سیمن پس از درمان واریکوسل بوده است . مطالعات صورت گرفته بهبود ناباروری را پس از درمان واریکوسل نشان داده اند . فقط تعداد اندکی از مطالعات نتیجه گرفته اند که درمان واریکوسل اثر بخشی اندک داشته است . بنابراین درمان واریکوسل در زوجهای نابارور واجد شرایط بایستی مد نظر باشد زیرا :

۱-      درمان واریکوسل باعث بهبود پارامترهای سیمن میشود.

۲-      درمان واریکوسل احتمالا وضعیت باروری را بهبود می بخشد.

۳-      ریسک درمان واریکوسل اندک است .

پیگیری : بیماران پس از درمان بایستی جهت باقی ماندن یا عود واریکوسل تحت نظر قرار گیرند. آنالیز سیمن پس از درمان سیمن به فواصل سه ماه تا حداقل یک سال یا تا زمان ایجاد حاملگی بایستی انجام گیرد.

با توجه به اینکه این مطلب یک بحث تخصصی پزشکی است دوستان اگر در مورد بعضی از اصطلاحات پزشکی مطرح شده اطلاعات بیشتری نیاز دارند میتوانند در نظرات عنوان نمایند